درسنامه آموزشی کار و فناوری کلاس هشتم

فرایند اجرای پروژهٔ طراحی و ساخت ماکت ساختمانی

طراحان زمینه‌هایی زمینه‌ها مانند معماری و طراحی صنعتی با اطلاع از ضابطه‌ها و علامت‌های نقشه‌کشی، از طرح خود نقشه‌ای تهیه و نمونهٔ اولیه را تولبد می‌کنند. نمونهٔ اولیه به این خاطر تهیه می‌شود که در صورت نیاز، در جزئیات یا کل آن طرح بازنگری کنند (تغییر به‌وجود آورند) نمونهٔ ساخته شده را «ماکت» یا نمونک می‌گویند. نقشه و ماکت برای ارائه و معرفی طرح به کارفرمایان، سفارش دهندگان کار و به همکاران، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

طراح برای اینکه بتواند آفریدهٔ ذهن خود را به گروه‌های همکار یا کارفرما عرضه کند، علاوه بر تهیهٔ نقشه، به ماکت و نمونهٔ کار نیاز دارد تا آن را به نمایش بگذارد. به این ترتیب مخاطبان می‌توانند از طرح ذهنی او برداشت واقعی‌تری داشته باشند. یکی از انواع ماکت‌سازی، تهیهٔ ماکت از پروژه‌های معماری است. ماکت از تبدیل طرح دوبعدی (نقشه) روی کاغذ به طرح سه بعدی و حجمی مشابه نمونهٔ واقعی ایجاد می‌شود. از این‌رو لازم است پیش از ماکت‌سازی به فراگیری نقشه‌خوانی بپردازید.

نقشه خوانی

برای ساخت بنا به تهیهٔ نقشه‌های معماری، سازه و تأسیسات مکانیکی و الکتریکی آن نیاز است. هر کدام از این نقشه‌ها اطلاعات دقیق و مرتبط را برای اجرای بخش‌های متفاوت ساختمان ارائه می‌دهند.

نقشه‌های معماری به دو دستهٔ فاز 1 و 2 تقسیم می‌شوند. در نقشه‌های فاز 1، محل دقیق فضاها و اندازه‌های آن‌ها مشخص می‌شود. نقشه‌های فاز 2 جزئیات اجرایی طرح را نشان می‌دهند.

برای ساخت ماکت کلی از طرح، وجود نقشه‌های فاز 1 کافی است. این نقشه‌ها شامل نقشه‌های افقی (پلان)، برش، نما و طرح‌های سه بعدی هستند.

نقشهٔ افقی، مهم‌ترین و اصلی‌ترین نقشهٔ فاز 1 محسوب می‌شود. نقشهٔ افقی (پلان) یک برش افقی از ساختمان است.

نقشهٔ شکل 1-9 یک برش افقی از یک خانهٔ مسکونیِ یک طبقه است. برش افقی در محلی در نظر گرفته می‌شود که بتواند بیشترین اطلاعات را ارائه کند. در جدول 1-9 تعدادی از علامت‌های نقشه را ملاحظه می‌کنید.

جدول 1-9- تعدادی از علامت‌های کاربردی نقشه‌های معماری

علامت خط‌چین که در جدول 1-9 آمده، نشان‌دهنده خط‌هایی است که در بالای سطحِ برش‌خورده وجود دارند، ولی در برش ترسیم شده دیده نمی‌شود.

نقشهٔ بام، نوعی نقشه در ساختمان است که تصویری از بالای ساختمان را ارائه می‌کند.

نقشهٔ شکل 2-9 نماهای ساختمان را نشان می‌دهد.

نمای معماری: این نما همان نمای قائم در ترسیم فنی است، با این تفاوت که در نماهای معماری خط‌های مخفی ترسیم نمی‌شوند. همچنین صفحه‌های قائمِ مفروض، موازی با نماهای بنا در نظر گرفته می‌شود.

از نماهای معماری اطلاعاتی چون ارتفاع درها، پنجره‌ها، دیوارها، پله‌ها، نوع مصالح و پیش آمدگی یا فرورفتگی در سطح نما استخراج می‌شود. نمای معماری را با استفاده از نقشهٔ افقی آن تهیه می‌کنند و با توجه به جهت جغرافیایی که در نقشه افقی آمده است نام‌گذاری می‌شوند.

برش‌های عمودی: ترسیم برش در نقشه‌ها، تهیه نوعی نما از داخل بنا است با این تفاوت که سطح برش خورده مانند نقشهٔ افقی با ضخامت بیشتر نمایش داده می‌شود. با کمک برش عمودی می‌توان نحوهٔ ارتباط طبقات را نشان داد.

حال که با تعریف اصلی نقشه‌خوانی آشنا شدید به بحث ماکت‌سازی می‌پردازیم. ماکت‌سازی یکی از راه‌های معرفی طرح به دیگران است. از جمله هدف‌های اقتصادی ماکت‌سازی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- طراح با مشاهده و ارزیابی ماکت طرح، به نقطه‌های ضعف و قوت کار خود پی می‌برد و اشکالات آن را برطرف می‌کند. 
- ساخت ماکت در مراحل متفاوت طراحی از ایجاد هزینه‌های اضافی و اتلاف زمان جلوگیری می‌کند. بسیاری از تغییرها و تخریب‌های پرهزینه در طرح‌های متفاوت به‌دلیل نداشتن توجه کافی به اشکالات طراحی به‌وجود آمده‌اند.
- اغلب کارفرمایان و اشخاص مرتبط با پروژه‌های معماری با نقشه‌ها آشنایی کافی ندارند، از این‌رو با نمایش ماکت ساخته شده از طرح تا حد زیادی می‌توانند به درک بهتری از آن‌ها دست یابند. به این ترتیب ماکت‌سازی در تصمیم‌گیری و در تصویب طرح‌ها مؤثر واقع می‌شود.

ماکت یا نمونک، در پروژه‌های معماری معمولاً در سه موقعیت ساخته می‌شود:

- قبل از شروع پروژه (که براساس هدف مورد نظر انواع متنوعی دارد)؛
- هم‌زمان با اجرای پروژه و برای مشخص کردن مقدار پیشرفت کار؛ 
- پس از پایان پروژه برای معرفی طرح به دیگران.
اندازۀ ماکت: ماکت‌ها در سه اندازهٔ کوچک‌تر، بزرگ‌تر و هم‌اندازه با اندازهٔ اصلی ساختمان یا قطعهٔ اصلی ساخته می‌شوند.

تقسیم‌بندی ماکت‌ها از نظر کیفیت و ساخت:
- ماکت تمرینی (اتود)
- ماکت نهایی

ماکت تمرینی: در ماکت تمرینی تمام یا بخشی از طرح ساخته می‌شود. طراحان با تجربه از این نوع ماکت در پیشبرد طرح خود بسیار استفاده می‌کنند. ماکت تمرینی باعث می‌شود کنترل حجم‌های طرح نهایی امکان‌پذیر باشد. در این نوع ماکت جزئیات نهایی طرح لحاظ نمی‌شود.

ماکت نهایی: برای نمایش کامل طرح و ارائهٔ بهتر و دقیق‌تر آن به مخاطبانی مانند همکاران، کارفرمایان و اشخاص مرتبط با پروژه‌های ساختمانی از ماکت نهایی استفاده می‌شود. ماکت نهایی نمونه‌ای است نزدیک به طرح اصلی که می‌خواهند اجرا کنند. به همین دلیل در ساخت این نوع ماکت، جزئیات ساخته می‌شوند. ساخت ماکت نهایی توسط ماکت‌سازان حرفه‌ای انجام می‌گیرد، زیرا در تصمیم‌گیری برای تصویب طرح نهایی بسیار مؤثر است.

مصالح ساخت ماکت: با توجه به نوع ماکت (تمرینی یا نهایی)، شکل و فرم طرح، امکانات و فناوری‌های موجود، برای ساخت ماکت به مصالح گوناگونی نیاز دارید. به نظر شما از چه مصالحی برای ماکت‌سازی استفاده می‌شود؟ و چه ابزاری برای ماکت‌سازی کاربرد دارد؟ آن‌ها را در جدول 2-9 بنویسید.

جدول 2-9- برخی ابزار، تجهیزات و مصالح مورد نیاز در ماکت‌سازی

ردیف	مصالح	ابزار و تجهیزات
1
2
3
4
5

نمونه‌هایی از مواد، ابزار و تجهیزات مورد نیاز برای ساخت ماکت

- کاغذ و مقوا: در بازار انواع مواد، مانند کاغذ و مقوای هیپرو، اسفنجی، پارافین خورده و ماکت عرضه می‌شوند. از میان این مواد، مقوای ماکت به‌دلیل قیمت مناسب و رنگ‌بندی متنوع، در میان مبتدیان ماکت‌سازی خواهان بیشتری دارد.
برش مقوای ماکت نسبتاً سخت است و در ضخامت‌های محدودی عرضه می‌شود. شکل 3-9 نمونه‌هایی از مقوای ماکت را نشان می‌دهد.

- لوازم برش و تحریر: قیچی، سوهان، سنباده، تیغ اره، اره باریک، هویه، خط‌کش فلزی، صفحهٔ زیر برش، چسب، دستگاه برش حرارتی و وسایلی مانند گونیا، خط‌کش مدرج، مداد پاک‌کن، مداد، پرگار، پرگار گردبر، سنباده با درجات زبری متفاوت (شکل 4-9).

فوم‌ها: این ماده به دو صورت پلی یورتان و پلاستوفوم (یونولیت) عرضه می‌شود و معمولاً به شکل ورقه‌ای یا بلوکی است. 
از آنجایی‌که هنگام حمل‌ونقل برای محافظت از وسایل از یونولیت استفاده می‌شود، می‌توان از اندازه‌های مناسب این مادهٔ دورریز برای ماکت‌سازی هم استفاده کرد. در شکل 5-9 چند نمونهٔ فوم را ملاحظه می‌کنید.

شکل 5-9- چند نمونه فوم

از حُسن‌های ویژهٔ فوم‌ها می‌توان به برش راحت و فرم‌دهی آسان آن‌ها اشاره کرد.
برای اتصال فوم‌ها باید از چسب‌هایی استفاده کرد که آن‌ها را درخود حل نکند. از این‌رو از چسب مخصوص مانند لاتکس مخصوص فوم یا چسب چوب استفاده می‌شود. استفاده از چسب چوب به دلیل قیمت مناسب و راحتی تهیهٔ آن توصیه می‌شود.

- استایروفوم: به شکل دولایهٔ مقوایی است که وسط آن فوم قرار می‌گیرد. استایروفوم در ضخامت‌های مختلف (از سه میلی‌متر یا بیشتر) تولید می‌شود. کار کردن با استایروفوم مشابه کار کردن با فوم و بسیار آسان است و با همان ابزار و تجهیزات امکان‌پذیر می‌شود.

- چوب‌پنبه: به دو صورت استوانه‌ای و ورقه‌ای و در ضخامت‌های گوناگون عرضه می‌شود. چوب‌پنبه سبک است و به‌راحتی برش می‌خورد. بعضی از انواع آن‌ها یک رویهٔ چسبی دارند (شکل 6-9). ابزار و تجهیزات مورد نیاز برش چوب‌پنبه شبیه ابزار کار با مقوا و فوم است. صفحه‌های چوب‌پنبه با چسب چوب، چسب فوم و چسب تینری به‌خوبی به هم می‌چسبند.

شکل 6-9- انواع چوب‌پنبه

- مصالحی چون پاپیه، گِل رس، انواع خمیرها، گچ، چوب و فلز از دیگر مصالح و مواد ماکت‌سازی هستند. 
کارکردن با هر یک از مواد، ابزار و تجهیزات ذکر شده به تجربه‌اندوزی و کسب مهارت نیاز دارد.

ساخت ماکت

برای ساخت ماکت از طرح‌های معماری، به نقشه‌هایی نیاز است که در آن‌ها اندازهٔ دقیق عرض‌ها، طول‌ها و ارتفاع‌ها و شکل بخش‌های متفاوت کار وجود داشته باشد.

اولین و مهم‌ترین گام قبل از اقدام به ساخت ماکت، بررسی و مطالعهٔ نقشه‌ها و تعیین مقدار و نوع مصالح است. در صورت وجود قطعات یونولیت به‌کار رفته در بسته‌بندی وسایل، می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید.

پس از تهیهٔ نقشه، تعیین نوع و مقدار مصالح و ابزار مورد نیاز، ماکت را بسازید. به منظور ساخت ماکت از پلاستوفوم (یونولیت) استفاده کنید. برای این کار به دو صفحهٔ، یونولیت به اندازه‌های $50\times 70$ سانتی‌متر، یکی به ضخامت 1 سانتی‌متر و دیگری به ضخامت حدود 3 تا 5 سانتی‌متر نیاز دارید. برای برش یونولیت نیز از دستگاه برش حرارتی موجود در کارگاه و برای اتصال قطعه‌های یونولیتی از چسب مخصوص فوم یا چسب مخصوص چوب استفاده کنید. در صورتی‌که تمایل داشته باشید، می‌توانید برای بعضی قسمت‌ها، مقوای ماکت‌سازی به‌کار ببرید. در این مرحله به قیچی کاغذبری، خط‌کش فلزی، مداد، پاک‌کن، پرگار و سنباده کاغذی نیاز دارید.

در تمامی مراحله‌های ساخت، ضمن داشتن تمرکز کافی روی انجام دادن کار، حفظ ایمنی خود و دیگران را در نظر بگیرید.
در هنگام استفاده از دستگاه برش حرارتی دقت کافی داشته باشید تا آسیبی به خود نرسانید.
ساخت ماکت خانه را بر اساس نقشه‌ها، با مقیاس $1:50$ و نقشه‌های ارائه شده $1:100$ می‌سازند.

مرحلۀ 1
ساخت بستر اصلی ماکت: بهتر است ماکت روی یک سطح نصب شود. سطح مورد نظر ممکن است هم‌اندازه یا گسترده‌تر از سطح ماکت باشد. مثلاً در طرح‌هایی که علاوه بر ساختمان‌ها، راه‌ها و محوطهٔ اطراف نیز در نظر گرفته می‌شوند،باید بستر متناسبی تهیه شود که کل طرح را در بر گیرد. ممکن است با توجه به فضای موجود، ابتدا اجزا را تک‌تک بسازید و پس از سرهم کردن، آن‌ها را روی بستر قرار دهید.

بستر اصلی را با استفاده از یونولیت برش بزنید. می‌توانید برای تمیزی کار قسمت‌های رو و کناره‌های آن را با مقوا بپوشانید.

مرحلۀ 2
اجرای سقف: برای ساخت سقف تخت، صفحه‌ای کاغذی طبق نقشهٔ بام تهیه کنید و پس از نصب آن روی یونولیت، دور تا دور آن‌را با دستگاه برش حرارتی جدا سازید.

برای ساخت سقف، دور تا دور نقشه را از قسمت خط‌چین‌ها برش بزنید و پس از اتصال به یونولیت آن‌را برش بزنید. (شکل 8-9).

شکل 8-9- آماده‌سازی قطعه‌های سقف

مرحلۀ 3
اجرای کف روی بستر اصلی: طبق نقشهٔ افقی ساختمان، نقشه‌ای روی یونولیت ترسیم کنید. برای بالا بردن دقت کار می‌توانید ابتدا نقشه را روی یک کاغذ بکشید و برش بزنید. سپس کاغذ بریده شده را روی بستر اصلی بگذارید و فرایند کار را مطابق تصویرها ادامه دهید (شکل 9-9).

شکل 9-9- برش بستر ماکت ساختمان

مرحلۀ 4
ساخت دیوارها و پله: در نماها، محل دقیق بازشوها (در و پنجره)، ارتفاع پنجره‌ها، فاصلهٔ کف پنجره‌ها از کف زمین، ارتفاع در و پله‌ها مشخص است. با توجه به این نقشه‌ها می‌توانید محل درها و پنجره‌ها را تعیین کنید و روی دیوارها برش بزنید.

مرحلۀ 5
اتصال اجزا: پس از ساخت تمامی قطعات ماکت لازم است با دقت و حوصله هر کدام را سرجای خود قرار دهید و با چسب محکم کنید. برای قرارگیری دقیق نماها سر جایشان، پلان یا نقشه افقی را روی صفحهٔ اصلی یا بستر بچسبانید. در جایی که نماها برش خورده‌اند و عقب‌رفتگی یا بیرون‌زدگی نما وجود دارد، باید قطعه‌ها را، با توجه به ارتفاع نماها و اندازهٔ آن‌ها در پلان، تهیه کنید.

در صورتی‌ که لازم باشد سطح‌ها با طرح یا نقش خاصی پوشیده شود. این کار را قبل از اتصال نهایی انجام دهید. رنگ‌آمیزی این سطح‌ها، با توجه به مهارت شخص و ظرافت کار ممکن است قبل از اتصال نهایی یا در پایان کار انجام گیرد. از مقوای رنگی به‌منظور پوشش نماها نیز می‌توان استفاده کرد.

برای محکم شدن محل اتصال دو قطعه‌ای که آن‌ها را با چسب چوب به هم چسبانده‌اید باید دو قطعه را بدون حرکت، چند دقیقه‌ای محکم به هم فشار دهید. ماکت ساخته شده را در گروه خود بررسی کنید. همچنین ببینید چه قسمت‌هایی از آن به اصلاح نیاز دارد و به‌ کمک هم اصلاح را انجام دهید.

شکل 11-9- سرهم کردن اجزای ماکت

ساخت ماکت مسجد با مقیاس $1:50$

مسجد در پهنهٔ جهان اسلام از بناهای مذهبی یبسیار با ارزش است. شکوه و زیبایی مسجدها نشان از همت والا و اعتقادات راستین معماران دارد.

در جای‌جای سرزمین ما نیز مسجدها متأثر از باورهای عمیق مذهبی مردم است و با الگو گرفتن از سبک معماری و اقلیم هر منطقه برپا شده‌اند.

مرحلۀ 1
ساخت بستر اصلی: شکل 12-9 نقشهٔ افقی و نماهای یک مسجد را نشان می‌دهد که با مقیاس $1:250$ ترسیم شده است. با توجه به تجربه‌ای که کسب کرده‌اید می‌توانید اطلاعاتی از نقشه‌های آن‌ استخراج کنید و ماکت مسجد را به‌ترتیب زیر بسازید.

برای ساخت بستر کار (مانند ماکت خانه) از یونولیتی که سطح روی آن‌را با مقوا پوشانده‌اید یا از مقوای ماکت مناسب، استفاده کنید. همان‌طور که اشاره شد، مقوای ماکت استحکام بیشتری دارد اما برش آن مشکل‌تر است.

به نظر شما از کدام‌یک از وسایل و مصالح در دسترس می‌توانید استفاده کنید؟

مرحلۀ 2
ساخت کف: نقشهٔ ارائه شده دارای مقیاس $1:250$ است. آن را با مقیاس $1:50$ ترسیم کنید، سپس نقشه را روی یونولیت قرار دهید و دور تا دور آن را برش بزنید (شکل 13-9).

شکل 13-9- برش بستر و پلان کف مسجد

مرحلۀ 3
ساخت دیواره‌ها: دورِ نقشهٔ نماها را ببرید و آن‌را به یونولیت متصل کنید، سپس یونولیت را برش بزنید. نماهای مسجد شکستگی ندارند. بنابراین نماها را بدون برش می‌توان کامل در نظر گرفت. محل طاق نماها را برش بزنید. صفحه‌ای به شکل مستطیل را به‌اندازهٔ طول نما و ارتفاع نوک طاق‌ها تا نقطهٔ پائینی قوس برش بزنید و به پشت طاق نما بچسبانید (شکل 14-9).

شکل 14-9- ساخت دیوارها

مرحلۀ 4
ساخت سقف: طبق نقشه‌های داده شده از نظر شکل کلی، نقشه سقف و کف این بنا یکسان است. نقشهٔ بام را روی یونولیت قرار دهید و دور تا دور آن را برش بزنید.

مرحلۀ 5
ساخت پایۀ گنبد: برای ساخت حجم پایهٔ گنبد، یک مکعب با توجه به اندازه‌های موجود در نقشه بسازید. همچنین می‌توانید با روی هم گذاشتن چندین قطعه یونولیت مربع شکل، ارتفاع مورد نظر را برای حجم پایه گنبد به‌وجود آورید (شکل 15-9). 

شکل 15-9- ساخت حجم پایه گنبد

مرحلۀ 6
ساخت گنبد: یکی از راه‌های ساخت گنبد، استفاده از فوم یا یونولیت است. روش ساخت گنبد در شکل 16-9 نشان داده شده است. برای ساخت گنبد می‌توانید از وسایل یا مواد دیگری استفاده کنید. چند نمونه را نام ببرید.

شکل 16-9- مراحل ساخت گنبد

مرحلۀ 7
ساخت مناره‌ها: اندازهٔ مکعب پایهٔ مناره را می‌توان از روی نقشهٔ پلان و نماها به‌دست آورد. در نوک مناره، هرمی قرار گرفته است که با استفاده از اندازه‌ها می‌توان وجه‌های آن‌را ساخت. چه راه حلی برای به‌دست آوردن ابعاد هرم دارید؟

پس از ساخت تمامی قطعات ماکت، لازم است با دقت و حوصله هر کدام را در سرجای خود قرار دهید و با چسب محکم کنید.
برای فضاسازی حیاط مسجد چه پیشنهادی دارید؟ سعی کنید بدون خریدن وسیله یا مصالح خاص، با مصالحی که در منزل دارید اجزا و عناصرِ حیاط مسجد را بسازید (شکل 17-9).

شکل 17-9- ساخت مناره‌ها

ساخت ماکت حمل‌ونقل و ترافیک (نیمه تجویزی)

شهر از محله‌های زیادی تشکیل شده است. هر محله، شامل شبکهٔ کوچکی از خیابان‌ها، ساختمان‌ها، علامت‌های ترافیک، تأسیسات، تجهیزات و وسایل نقلیه است.

علامت‌های ترافیکی رانندگان و عابران را هدایت می‌کنند و به‌صورت عمودی و افقی به‌کار می‌روند.

علامت‌های افقی: خط‌کشی‌ها و سایر علامت‌هایی هستند که روی سطح خیابان‌ها و جاده‌ها ترسیم می‌شوند و پیام‌های لازم را به رانندگان و عابران منتقل می‌کنند (شکل 18-9- الف و ب).

شکل 18-9- علائم راهنمایی رانندگی

علامت‌های عمودی: چراغ‌ها و تابلوهایی هستند که در کنار خیابان قرار می‌گیرند و پیام خاصی را به رانندگان و عابران منتقل می‌کنند (شکل 18-9- پ). چراغ راهنمایی رانندگان دارای سه رنگ سبز، زرد و قرمز و چراغ راهنمایی عابران دارای دو رنگ سبز و قرمز است.

دوربین‌ها، شناساگرها و شمارشگرها نیز برای مدیریت هوشمند ترافیک در شبکهٔ راه‌ها نصب می‌شوند.

تأسیسات، تجهیزات و تسهیلات حمل‌ و نقل

پمپ بنزین، پل عابر، پایانه حمل‌ و‌ نقل، ایستگاه تاکسی، ایستگاه اتوبوس و ایستگاه مترو از جمله تأسیسات و تجهیزات حمل‌ و نقل هستند که در هر محلهٔ شهری، به‌وسیلهٔ شهرداری احداث می‌شوند. تسهیلات حمل‌ و نقل خدماتی هستند که در پایانه و ایستگاه‌ها به شهروندان ارائه می‌شوند. برای مثال شهروندان از خدمات تاکسی، اتوبوس، مترو برای جابه‌جایی از مبدأ به مقصد و از پل عابر برای عبور ایمن از عرض خیابان استفاده می‌کنند.

وظیفهٔ تعمیر، نگه‌داری، اصلاح و بازسازی همهٔ تأسیسات و تجهیزات حمل و نقل در شهرها برعهدهٔ شهرداری و در خارج از شهرها بر عهدهٔ وزارت راه و شهرسازی (سازمان راهداری و حمل‌ و نقل جاده‌ای) است.

برای ساخت ماکت حمل‌ونقل و ترافیک مراحل زیر را انجام دهید:

مرحلۀ 1
ساخت بستر اصلی ماکت: بستر اصلی در این پروژه نقشه است. به منظور تهیهٔ نقشه می‌توانید از اینترنت برای دسترسی به وبگاه‌های مرتبط، مانند کتاب اول، شهرداری منطقه استفاده کنید. یا از کتاب‌فروشی نقشه را بخرید و آنگاه بخش موردنظر را به‌صورت دستی ترسیم کنید (شکل 19-9- الف).

مرحلۀ 2
رنگ‌آمیزی نقشه: شبکهٔ معبرها را، شامل میدان، خیابان‌های اصلی و فرعی و بزرگراه‌ها، روی نقشه با مهارت و ظرافت رنگ‌آمیزی و محدودهٔ سواره‌رو از پیاده‌رو را تفکیک کنید (شکل 19-9- ب).

مرحلۀ 3
ترسیم خط‌کشی‌ها: خط‌های راهنمای شبکهٔ معابر را برای تعیین سهم و جهت حرکت ایمن وسایل نقلیه، مانند خط‌های عابر پیاده، خط‌های ممتد و منقطع، با توجه به معنی و مفهوم هر کدام، روی ماکت نقشه ترسیم کنید (شکل 19-9- پ).

مرحلۀ 4
آماده کردن سطح و چسباندن نقشه روی آن: سطح متناسب با نقشه را تهیه کنید و سپس نقشهٔ آماده شده را روی آن نصب کنید. سطح مورد نظر بهتر است گسترده‌تر از نقشه باشد و آن را در برگیرد. در طرح حاضر، علاوه بر شبکه راه‌ها، علامت‌ها، تابلوها، ساختمان‌ها، محوطه‌های اطراف نیز در نظر گرفته می‌شود. اگر جنس بستهٔ انتخابی شما از یونولیت است، در این‌صورت هرگز از چسب مایع برای چسباندن نقشه روی آن استفاده نکنید (شکل 19-9- ت و ث).

مرحلۀ 5
تهیۀ اجزای ماکت: اجزای ماکت مانند ساختمان‌های شهری (مسکونی، اداری، مذهبی، فرهنگی، ورزشی، درمانی)، پایانهٔ اتوبوس‌رانی، پل عابر پیاده و… را با استفاده از موادی مانند یونولیت، فوم، چوب، مقوا، پلاستیک، جعبه‌های کاغذی کوچک و مواد دور ریز دیگر تهیه کنید. تابلوها را می‌توانید به‌صورت نقشهٔ چاپی تهیه یا ترسیم و سپس هریک را روی پایه نصب کنید.

شکل 19-9- مراحله‌های ساخت ماکت حمل‌ و نقل و ترافیک

مرحلۀ 6
اتصال اجزا روی نقشۀ تهیه شده: اجزای تهیه شده را با دقت در محل‌های تعیین شده روی نقشه بچسبانید (شکل 19-8- ج).

مرحلۀ 7
کامل کردن جزئیات ماکت: تمام قسمت‌های ماکت را مطابق با نقشهٔ آماده شده، مانند فضای سبز با تمام جزئیات، زمین بازی و حصار دور آن، پارکینگ وسایل نقلیه و چراغ‌های روشنایی، نیمکت برای عابران و غیره تهیه کنید و روی آن بچسبانید (شکل 20-9)

مرحلۀ 8
بازنگری ماکت: ماکت تهیه شده را بازنگری کنید، تمام جزئیات مربوط به نقشه و اجزای ساخته شده را با نقشهٔ اصلی مطابقت دهید و در صورت مشاهدهٔ نقص، آن را برطرف کنید.

مرحلۀ 9
ارائۀ ماکت در بازارچه: در این مرحله ماکت را نهایی کنید و در بازارچه ارائه دهید (شکل 21-9).